شمس الدين احمد
55
خزائن الملوك ( فارسى )
كه بانگريزى اسكروتم و به فارسى و هندى فوطه نامند واقع شده و صفن ذو طبقتينست كه طبقهء برونى وى جلد رقيق و طبقهء درونى غشاى عضلاتى باريك سرخى مائل موضوع شده و بوساطت خط وسطى برونى و ديوار سطح درونى آن به دو حصه منقسم گرديده و انثيين هر واحد مركبست از لحم ابيض اللون دسم و آورده و شرائين و اعصاب و غشاى ناشى از صفاق بر ان محيط شده و ثقب كثيره كه متشرحين انگلستان انانيب المنى خوانند در ساخت اندرونى هريك خصيه موضوعست و هر دو خصيه به دو معاليق كه بزهار و بيخ قضيب باز بسته در صفن آويزانست و معاليق مذكوره را متشرحين انگلستان اسپرمك كارد يعنى حبل المنى مىخوانند و آن هريك نزد ايشان مركبست از عروق مؤدى للخصيتين و آورده و شرائين و جاذب آورده و اعصاب كه بذريعهء غشا باهم مشتمل شده و غشاى مذكور سه طبقه است و طناب ايسر بطناب ايمن دراز مىباشد و ازين ممر خصيهء چپ از خصيهء راست پست بود و غشاى ملتصقهء هريك خصيه نيز سه طبقه دارد و شرائين حبل المنى و انثيين شاخهاى اورطى بطنيه و اوردهء آنها شاخهاى اجوف نازل و اعصاب آنها شاخهاى شبكهء عصبى منسوجيهء قطنيه و شاخهاى شبكهء عصبى همدرد كليه واقعاند و انثيين نسوان بعونه تعالى در رحم مذكور خواهد شد بست و هفتم قضيب اما قضيب كه بانگريزى پينس و به عربى ذكر و به فارسى كير نامند مركبست از عضلات و اعصاب و آورده و شرائين و لحم قليل و جسم آن در جلد رقيق مغلوفست و بيخ آن به دو پايه و يك رباط بعظم العانه مربوط شده و سر آن حشفه نام دارد كثير الحسست جهت التذاذ مباشرت و سوراخ حشفه را يونانيان احليل و انگلستانيان ثقبهء مجرى البول خوانند و در اصل قضيب سه مجرىست كه اطباى يونان يكى را مجرى البول و دوم را مجراى مذى و سوم را مجراى منى مىنامند و اين هر سه مجارى در اصل قضيب تمايز دارد و در احليل آن متحد شده چنانچه مجرى البول نائزه است كه در تشريح مثانه مذكور شده و مجرى المذى از غدهء قداميه كه محيط نائزه است بذريعهء انابيب باريك در نائزه مىكشايد و مجرى المنى از عروق مؤدى للخصيتين و عروق انبوبى ديگر كه اطباى يونان اوعيهء منى و متشرحين انگلستان كيسات المنى مىگويند مركب شده از ما بين شعب غدّهء قداميه گذشته در نائزه كشود مىيابد و عروق مؤدى للخصيتين رگهائىست كه از مماس راسهاى زيرين راس الخصيهء هر دو انثيين آغاز گرديده بتدريج متسع شده نخستين صاعد مىشوند و پستر با كيسات المنى شمول گشته مجرى المنى مىسازند و شرائين قضيب شاخهاى شريان غائره للعانهء جانبين كه شاخ هشتم شريان حرقفيهء غائره است